Huub Stapel: ‘Dat oerbrein van de man werkt nog steeds’

Huub Stapel (71) loopt zich in Oldenzaal warm voor de try-out van zijn theatertour: Mannen komen van Mars, Vrouwen van Venus – het onvermijdelijke vervolg. Vijftien jaar geleden speelde hij het stuk 473 keer. Het publiek kreeg er geen genoeg van. Nu is hij terug. DenD spreekt Huub kort voordat hij het podium betreedt.

Waarom dit vervolg?

„Omdat het na al die jaren veel actueler is dan wij dachten. In Parijs speelden ze vorig jaar een opgepoetste versie. Daar liep iedereen weer voor uit, in de leeftijd van 14 tot 94 jaar. Toen dachten mijn vrouw en ik: als je dit opnieuw tegen het licht houdt en je laat het samen met Peter Heerschop en twee dertigers herschrijven, dan moet het hier ook weer kunnen. En tot nu toe is het enthousiasme net zo groot.”

Wat moest er anders?

„Er zaten dingen in die typisch waren voor 2009 tot 2016. Die hebben we aangepast. De tijd is veranderd, er is meer nuance. We ontdekten dat vrouwen soms ook van Mars komen en mannen soms van Venus. Het is minder zwart-wit dan we het toen speelden. Maar in de praktijk zie je vaak nog steeds precies dezelfde verdeling terug.”

Dus er is minder veranderd dan we misschien denken?

„Ik las in de Volkskrant een column van Doortje Smitshuijzen. Zij schrijft dat bij het samenwonen alle zorg automatisch op haar neerkwam. Zij regelde de wijn, het eten, betaalde de schoonmaakster. En als ze haar vriend vroeg of hij de ijskast kon uitruimen of de vuilniszak buiten kon zetten, kreeg ze te horen: ‘Zo werkt mijn brein niet.’ Dat was voor mij het ultieme bewijs. Die column haal ik ook aan in de voorstelling. Dan denk ik: Het is gewoon dat oerbrein van de man. Dat reptielenbrein dat nog steeds hetzelfde werkt en vindt dat vrouwen niet helemaal gelijk zijn aan de man.”

 Bij u thuis is dat anders?

„Bij ons zijn we in het huishouden volkomen gelijkwaardig. Dat is gewoon zo. Alleen is dat nog niet overal het geval.”

Bent u zelf ooit zo’n klassieke Mars-man geweest?

„Nee. Zo ben ik niet opgevoed. Ik moest leren strijken. Mijn moeder vond dat ik ook moest kunnen breien en stofzuigen.”

Maar bij veel mannen leeft dat oude patroon nog steeds?

„Ja. Zoals de oermens, zo doet de man nog steeds. Niet iedere man, maar het is wijdverbreid.”

Is dat reptielenbrein niet slechts een alibi om niks te doen?

„Natuurlijk is het een smoesje. En dan moet je daar als vrouw tegenin gaan. Je hoeft als vrouw niet alles te accepteren.”

Hij ziet het in de zaal gebeuren.

„Van de mensen die tijdens de voorstelling uit hun stoel vallen van het lachen, krijg ik het gevoel dat het nog erg veel voorkomt.”

Wat dan te doen, zonder in gezeur of dwang te vervallen?

„Met elkaar in gesprek blijven. Geven wat de ander nodig heeft, niet wat je zelf wil krijgen. Dat herhaal ik in de voorstelling. Geef de ander wat hij nodig heeft.”

Kunt u dat concreet maken?

„Ik geef één voorbeeld, anders moet je komen kijken. Er liggen spullen op de trap. Tandpasta, shampoo, conditioner, maandverband. De meeste mannen denken: wie legt die rotzooi daar neer, ik kan mijn nek breken. Het komt niet in hen op dat het daar ligt om mee naar boven te nemen. In die zin zitten mannen nog steeds in oude rolpatronen. Mannen moeten worden Gerewired
en hergeprogrammeerd.”

Door wie?

„Door henzelf.”

U wilt ze dus een schop onder de kont geven?

„Ze krijgen in de voorstelling ook een schop onder de kont.”

En de vrouwen?

„Ook. Maar ik moet bekennen dat ik het vaker opneem voor de vrouw dan voor de man. Omdat ik zelf een man ben. Dat is een opdracht van thuis.”

Waarom moet u het juist voor vrouwen opnemen?

„Mijn stem is voor mannen én vrouwen acceptabel. Als een vrouw precies dezelfde tekst
zou zeggen, waren veel mannen niet gekomen.”

Of ze waren weggelopen.

„Dat gebeurt nu ook weleens. Er loopt soms een man weg die niet tegen zijn verlies kan, of ontdekt dat hij geen gevoel voor humor heeft. Soms ook gewoon omdat hij in de pauze voetbal wil kijken. Maar vrouwen lopen nooit weg. Dat is het gekke. Vrouwen voelen zich altijd aangesproken. Ik denk eerlijk gezegd ook dat vrouwen meer gevoel voor humor hebben.”

U kiest dus bewust hun kant.

„Dat komt omdat ik ben opgevoed door de leukste vrouw van de wereld. Bij ons thuis was het normaal dat ik meedeed in het huishouden. En gewoon fatsoen. Als je ergens gaat spelen zeg je: ‘Wat fijn dat ik hier mag spelen.’ En als je weggaat zeg je: ‘Dankjewel.’ Simpele basisregels.”

Hij denkt even na.

„Als ik zie hoe mijn vader met mijn moeder omging, dan heb ik daar veel van opgestoken.”

Wat zag u dan?

„Respect. Elke vrijdag bloemen meenemen. Niet omdat hij dat moest, maar omdat hij haar enorm hoog had zitten. Zo ben ik opgevoed. Met een sociaal kompas. Dat je weet hoe je je moet gedragen. In huis en in de publieke ruimte. Daar kun je de wereld mee over.”

Ziet u dat terug bij uw zonen?

„Natuurlijk. Ik zie hoe Sem met zijn meisje omgaat, op basis van totale gelijkheid. Ze zijn echt met elkaar in gesprek, nemen elkaar serieus. En ik zie hoe respectvol hij met zijn kinderen omgaat, dat hij ze regels en waarden bijbrengt…”

Wat stoort u in de samenleving?

„Gebrek aan fatsoen. Rondrennen in restaurants. Grote monden. Ik sta in de supermarkt en zie een kind zijn moeder tegen de schenen schoppen. Dan denk ik: van wie heb je dat geleerd? Geen dankjewel. Geen rekening houden met anderen.”

U heeft het steeds over respect. Hoe werkt dat in de liefde? Zit romantiek dan in bloemen?

„Je wilt eigenlijk dat ik je de hele voorstelling voorkauw”, lacht hij. „Maar dat ga ik niet doen. Daarvoor moet je komen kijken. Alles wat je noemt zit erin.”

Als respect de basis is, wat vindt u dan van mannen die het tegenovergestelde prediken, zoals de omstreden influencer Andrew Tate?

„Daar wil ik eigenlijk niets over zeggen. Ik vind dat verschrikkelijk. Onopgevoed. Ik zou bijna zeggen: verzuip die gast, maar dat is nog te veel eer. Dat jonge mannen hem als voorbeeld nemen is zorgelijk. Dan heeft niemand je geleerd hoe het hoort.”

Uw show staat daar haaks op.

„Ja. Maar die jongens komen niet naar mijn show. Die gaan naar iets waar wordt geroepen dat je je meisje moet slaan als ze niet doet wat jij wil. Flikker toch gauw een eind op, zeg.”

Ooit zat u op een bankje in de zon voor de Zwitserleven-campagne, met Ellen ten Damme. Is er nog iets over van dat Zwitserleven gevoel?

„Nee. Op de bankrekening niet.”

Gevoelsmatig dan?

„Jawel. Ik ben anderhalve maand thuis geweest. Met mijn meisje op vakantie. Dat gevoel is er nog wel. Maar het zit meer in mijn hoofd dan op de bank. Als ik thuis ga zitten en niks meer doe, word ik ongelukkig. Ik voel me geen 71 jaar.”

U bent alweer zo’n veertien jaar samen met Annemiek de Vroeg. Zijn er plannen om te trouwen?

„Nee. Ik word er niet gelukkiger van. Het huwelijk is ooit uit economische belangen ontstaan, niet uit romantiek. Ik ga niet nog een keer trouwen.”

Voelt verliefdheid anders op latere leeftijd?

„Verliefdheid is verliefdheid. Natuurlijk verandert het door levenservaring. Je bent ouder, je weet meer. Maar beter? Nee. Niet beter.”

Mannen komen van Mars, Vrouwen van Venus – het onvermijdelijke vervolg is t/m 27 juni te zien in heel Nederland.